“Het NLQF is gekoppeld aan het EQF.” Het is een zin die je vaak tegenkomt op onze website, maar die wellicht weinig zegt als je niet precies weet wat het EQF is en waarom die koppeling er eigenlijk toe doet. In dit artikel leggen we uit hoe het NLQF en het EQF zich tot elkaar verhouden, en wat je daar als lerende, werkzoekende, werkgever of opleider concreet aan hebt.
Inhoud
- Wat is het EQF?
- Hoe verhoudt het NLQF zich tot het EQF?
- Waarom is die koppeling met het EQF zo waardevol?
- Wat levert dit jou op?
Wat is het EQF?
Het EQF (European Qualifications Framework) is een Europees raamwerk uit 2008 dat kwalificatieniveaus in alle deelnemende Europese landen met elkaar vergelijkbaar maakt. Het bestaat uit 8 niveaus, van basisvaardigheden (niveau 1) tot doctoraatsniveau (niveau 8). Elk niveau beschrijft wat iemand weet en kan na afronding van een leerproces, in termen van kennis, vaardigheden en verantwoordelijkheid.
Het EQF kun je zien als een gemeenschappelijke meetlat. Ieder land heeft zijn eigen onderwijssysteem, met eigen namen voor diploma’s en eigen structuren. Die systemen zijn onderling lastig te vergelijken. In 2008 heeft het Europees Parlement daarom een aanbeveling gedaan voor de ontwikkeling van één structuur voor niveauvergelijking van alle diploma’s: het EQF. Het EQF wordt inmiddels gebruikt door EU-lidstaten en verschillende andere deelnemende Europese landen. Dat betekent nu dat welk land je diploma ook heeft afgegeven, het niveau ervan is uit te drukken in een EQF-niveau dat overal hetzelfde betekent.
Alle EU-lidstaten en verschillende andere Europese landen hebben een eigen nationaal kwalificatieraamwerk gekoppeld aan het European Qualifications Framework (EQF). Die koppeling wordt officieel vastgesteld via een zogenoemde referencing, een koppelingsproces waarbij een land aantoont hoe de niveaus van het nationale raamwerk zich verhouden tot de acht EQF-niveaus.
Je kunt het EQF daarom ook wel vergelijken met een gemeenschappelijke valuta voor kwalificatieniveaus. Net zoals landen hun eigen munteenheid kunnen hebben, hebben Europese landen hun eigen onderwijssystemen, diploma’s en certificaten. Een Nederlands diploma is niet automatisch hetzelfde als een Duits, Frans of Spaans diploma, net zoals een euro niet hetzelfde is als een Zweedse kroon.
Om bedragen toch met elkaar te kunnen vergelijken, kun je ze omrekenen naar een gemeenschappelijke waarde. Het EQF doet iets vergelijkbaars voor kwalificaties. Het vervangt nationale diploma’s niet en maakt ze ook niet identiek, maar biedt wel een gezamenlijke referentie waarmee het niveau ervan beter te vergelijken is.
Werken met kwalificatieraamwerken: een internationale aanpak
Het denken in kwalificatieniveaus beperkt zich bovendien niet tot Europa. Ook in andere delen van de wereld worden nationale of regionale kwalificatieraamwerken gebruikt om leeruitkomsten en niveaus transparanter en beter vergelijkbaar te maken. Voorbeelden zijn Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika en Oekraïne, maar ook regionale raamwerken zoals dat van ASEAN (Zuidoost-Azië) en de Southern African Development Community (SADC).
Dankzij deze raamwerken ontstaat internationaal steeds meer een gedeelde taal voor kwalificatieniveaus. Dat maakt het makkelijker om opleidingen, diploma’s en certificaten over landsgrenzen heen te begrijpen en met elkaar te vergelijken. Er zijn ook diverse organisaties die zich bezighouden met onderzoek, kennisverspreiding en communicatie over raamwerken zoals CEDEFOP en het UNESCO Institute for Lifelong Learning (UIL).
Tip! met deze tool van CEDEFOP kun je alle raamwerken vergelijken: National Qualifications frameworks (NQF’s) online tool | CEDEFOP
Hoe verhoudt het NLQF zich tot het EQF?
Het NLQF (Nederlands Kwalificatieraamwerk) is, zoals de naam doet vermoeden, de Nederlandse doorontwikkeling van het Europese kwalificatieraamwerk. Het NLQF bestaat, net als het EQF, uit 8 niveaus plus een instroomniveau, en is net als het EQF opgebouwd rond leeruitkomsten: wat weet en kan iemand op het gebied van kennis, vaardigheden, zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.
Omdat Nederland bij de ontwikkeling van het NLQF bewust dezelfde structuur en dezelfde uitgangspunten heeft gekozen als het EQF, kon de koppeling tussen beide al in 2012 tot stand komen. Sindsdien is elk NLQF-niveau direct te vertalen naar een EQF-niveau:
Deze koppeling is geen vrijblijvend gebaar. Sinds 1 januari 2025 zijn de Wet NLQF en het Besluit NLQF kracht, en staat op officiële diploma’s en andere waardepapieren voortaan niet alleen het NLQF-niveau, maar ook het bijbehorende EQF-niveau vermeld. De koppeling tussen de NLQF-niveaus en de EQF-niveaus is in het Besluit NLQF vastgelegd. Alle formele opleidingen hebben automatisch een niveau toegekend gekregen, of krijgen dat. Dit gebeurt op basis van Artikel 3 van de Regeling NLQF. Non-formele opleidingen, zoals bedrijfsopleidingen, brancheopleidingen of private opleidingen, kunnen op vrijwillige basis een niveau aanvragen bij het Nationaal coördinatiepunt NLQF (NCP NLQF), en worden dan opgenomen in het NLQF-register.
Waarom is die koppeling met het EQF zo waardevol?
Zonder een expliciete koppeling met het EQF zou het NLQF alleen iets zeggen binnen de Nederlandse context. De koppeling met het EQF zorgt ervoor dat het NLQF-niveau ook betekenis heeft over de landsgrenzen heen.
Let wel: het EQF maakt kwalificaties beter vergelijkbaar, maar vervangt geen procedures voor formele diploma-erkenning van buitenlandse diploma’s. In Nederland moet je daarvoor bijvoorbeeld naar IDW. Een EQF-niveau is ook geen beroepsregistratie. Voor gereglementeerde beroepen kunnen aanvullende nationale eisen blijven gelden.
Wat levert dit jou op?
Als non-formele opleider
Laat je jouw training inschalen in het NLQF, dan krijg je een objectief, extern getoetst niveau voor je opleiding. Dat is geen marketingclaim van jezelf, maar een onafhankelijke bepaling door het NCP NLQF. Voor (potentiële) deelnemers wordt daarmee in één oogopslag duidelijk waar jouw training toe opleidt, en hoe die zich verhoudt tot ander aanbod, zowel formeel als non-formeel. Dankzij de EQF-koppeling geldt die herkenbaarheid niet alleen in Nederland: ook internationaal georiënteerde deelnemers of werkgevers kunnen het niveau van jouw opleiding of kwalificatie direct plaatsen. Dat maakt je aanbod aantoonbaar sterker gepositioneerd in een markt waar veel aanbieders alleen met eigen bewoordingen werken.
Als lerende of werkzoekende
Voor jou maakt het NLQF/EQF-niveau het makkelijker om een opleiding op het juiste niveau te vinden: qua niveau passend bij wat je al kunt en waar je naartoe wilt. Je kunt opleidingsaanbod beter met elkaar vergelijken, ook als de namen van de opleidingen weinig zeggen. En omdat het niveau ook een EQF-niveau is, blijft die waarde overeind als je in het buitenland gaat werken of studeren, of als een werkgever uit een ander Europees land jouw kwalificaties beoordeelt. Je kwalificatie “vertaalt” zich vanzelf.
Als werkgever
Voor jou is het NLQF/EQF-niveau een snelle, betrouwbare indicatie van het werk- en denkniveau van een (potentiële) medewerker, ongeacht waar die competenties zijn opgedaan of opgebouwd. Dat is vooral waardevol bij het beoordelen van kandidaten met een diploma of certificaat waar je zelf geen ervaring mee hebt, of bij het vergelijken van kandidaten met verschillende internationale diploma’s. Ook helpt het je bij het kiezen of accorderen van bij- en nascholingstrajecten in het kader van leven lang ontwikkelen: je ziet duidelijk op welk niveau het aanbod is gewaardeerd en dus ook wat het bijdraagt aan de training van je medewerker en wat je daarna van de medewerker kunt verwachten. Zo ga je niet alleen af op titel van de opleiding of het opleidingsinstituut, maar op een onafhankelijke en betrouwbare beoordeling van het niveau.
Meer lezen
- European Parliament & Council of the European Union. (2008). Recommendation of the European Parliament and of the Council on the establishment of the European Qualifications Framework for lifelong learning (2008/C 111/01). EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32008H0506(01)
- European Parliament & Council of the European Union. (2017). Recommendation on the European Qualifications Framework for lifelong learning and repealing the recommendation of the European Parliament and of the Council of 23 April 2008 on the establishment of the European Qualifications Framework for lifelong learning. (2017/C 189/03). EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32017H0615(01
- UNESCO, UNESCO Institute for Lifelong Learning, European Training Foundation, European Centre for the Development of Vocational Training. (2023). Global inventory of regional and national qualifications frameworks. Volume II: national and regional case studies. UNESCO. https://doi.org/10.54675/UAZR7454
- UNESCO, UNESCO Institute for Lifelong Learning, European Training Foundation, European Centre for the Development of Vocational Training. (2023). Global inventory of regional and national qualifications frameworks. Volume I: thematic chapters. UNESCO. https://doi.org/10.54675/KUZZ6891