Elke Europese lidstaat heeft een eigen kwalificatieraamwerk, maar er is één land dat hierbij voorloopt: Ierland. Órla Barry is hoofd Qualifications, Information and Learning Opportunities bij QQI, de Ierse kwaliteits- en kwalificatieautoriteit. Ze vertelt over het ontstaan van QQI, microcredentials en de impact in Ierland: ‘Het kader is hier zo bekend dat lerenden én aanbieders willen dat opleidingen eraan gekoppeld zijn.’

Kun je het QQI kort introduceren?

‘Het QQI is uniek: we combineren meerdere rollen in één organisatie. We zijn niet alleen verantwoordelijk voor het nationale kwalificatieraamwerk, maar ook voor kwaliteitszorg in het hoger onderwijs, we treden op als toekennende instantie en we beheren Europese initiatieven, zoals NARIC en Europass. Daardoor kunnen we beleid, kwaliteit en kwalificaties goed op elkaar afstemmen.’

Wat maakt het Ierse kwalificatiekader bijzonder?

‘Ons kwalificatieraamwerk bestaat sinds 2003 en is vanaf het begin ontworpen als een open en inclusief systeem. Het kan vrijwel alle vormen van leren erkennen, ook het non-formele leren.
De oorsprong ligt in de jaren negentig, toen het Ierse onderwijssysteem erg versnipperd was. Er was politieke wil om daar meer structuur in aan te brengen. Het kwalificatiekader moest niet alleen een communicatiemiddel zijn, maar vooral een hervormingsinstrument. Tegelijkertijd wilden we alle vormen van leren erkennen, ongeacht wanneer of waar iemand leert. Dat betekent dat je automatisch uitkomt bij een open en inclusief systeem. Het ondersteunt ook de bredere ambitie om een Leven Lang Ontwikkelen centraal te stellen.’

Wat is volgens jou de grootste impact van het QQI tot nu toe?

‘Dat is de bekendheid onder het brede publiek. In Ierland praten mensen in het dagelijks leven over QQI-niveaus. Als je iemand vraagt wat zijn of haar kind studeert, hoor je bijvoorbeeld: ‘niveau 6’ of ‘niveau 8’. Dat klinkt misschien simpel, maar het is cruciaal. Omdat het kader zo bekend is, willen lerenden én aanbieders dat opleidingen eraan gekoppeld zijn. Zonder die koppeling heeft een opleiding minder waarde.’

Hoe draagt het QQI bij aan een Leven Lang Ontwikkelen?

‘In ons systeem kan iedereen zich stap voor stap ontwikkelen: van de praktische tot theoretische niveaus. Ook microcredentials hebben een plek gekregen, waardoor mensen ze kunnen gebruiken voor vrijstellingen of de doorstroom naar vervolgonderwijs. Dat maakt het systeem flexibel en toegankelijk, ook voor volwassenen die later opnieuw instromen.’
‘Microcredentials worden steeds belangrijker, vooral door de vraag vanuit de arbeidsmarkt. Werkgevers zoeken specifieke, aanvullende vaardigheden. Er zijn verschillende soorten microcredentials, maar voor lerenden is het verschil niet altijd duidelijk. Dat maakt transparantie en goede informatie cruciaal. Mensen moeten begrijpen wat de waarde van hun diploma of certificaat is.’

Hoe worden kwalificaties in Ierland opgenomen in het QQI?

‘Er zijn drie routes. De eerste loopt via publieke instellingen, die zelf kwalificaties mogen opnemen. Ten tweede gaat via QQI, waarbij wij programma’s valideren, vooral voor non-formele aanbieders. En als derde hebben we de erkende toekennende instanties. Dit zijn organisaties die door QQI worden erkend en toegang krijgen om zelf kwalificaties te ontwikkelen en in te schalen. Deze partijen voldoen natuurlijk aan strenge kwaliteitscriteria. Alle routes hanteren dezelfde kwaliteitsstandaarden. Dit systeem maakt ons flexibel en toegankelijk, terwijl we kwaliteit blijven waarborgen.’

Welke lessen kunnen andere landen, zoals Nederland, hieruit trekken?

‘Voor ons draait alles om vier principes: collaboration, cooperation, compromise en communication. Je moet samenwerken met alle betrokken partijen en accepteren dat je niet altijd de perfecte oplossing vindt. Een kwalificatiekader is alleen succesvol als gebruikers, de lerenden en werkgevers, de waarde erkennen en er actief naar vragen. Daarom is het ook belangrijk om steeds terug te gaan naar de basisvraag: wat is het doel van je kader en wat wil je ermee bereiken?’